Građevinske skele

rađevinske skele predstavljaju jednu od najvažnijih kategorija opreme na gradilištu, jer direktno utiču na sigurnost ljudi, kvalitet izvedenih radova i brzinu organizacije posla. Njihova uloga nije samo da “podignu radnika na visinu”, već da obezbede stabilnu radnu platformu, bezbjedan pristup različitim zonama objekta i kontrolisane uslove rada tokom celog procesa izvođenja.

U zavisnosti od vrste radova i karakteristika objekta, gradjevinske skele se u praksi dele na više sistema, od kojih se najčešće koriste pokretne skele i fasadne skele. Pravi izbor sistema ne zavisi samo od visine, već i od toga da li se radi na jednoj tački ili duž cijele fasade, koliko će radovi trajati, kakva je podloga, da li postoje nepravilnosti na fasadi i kako je najbolje organizovati pristup i kretanje.

Gdje se građevinske skele najčešće koriste

Građevinske skele se koriste u gotovo svim fazama spoljašnjih i unutrašnjih radova, posebno u:

• fasaderskim radovima i termoizolaciji (ETICS sistemi),

• molersko-farbarskim i završnim radovima,

• sanacijama i reparacijama (pukotine, malter, betonske površine),

• montaži instalacija (elektro, ventilacija, klima, sprinkler),

• radovima na krovnim i limarskim detaljima (opšivke, oluci, klupice),

• održavanju i servisiranju na objektima gdje je potreban stabilan pristup visini.

U svim ovim situacijama skela je “radno okruženje” – i zato se ne bira nasumično, već prema realnim uslovima i dinamici posla.

Najčešće vrste: pokretne i fasadne skele

Pokretne skele su najkorisnije kada se posao obavlja na više tačaka i kada je potrebno često premještanje skele. U enterijerima, halama i završnim radovima, pokretna skela često ubrzava posao jer omogućava brz prelazak na sledeću zonu rada.

Fasadne skele se postavljaju uz objekat i omogućavaju kontinuiran rad duž cijele fasade. One su standard u fasaderskim radovima i termoizolaciji, jer obezbjeđuju više radnih nivoa i organizovan tok radova na velikim površinama. U okviru fasadnih sistema, najčešće se sreću:

• ramovske fasadne skele (sistemske, brže za postavljanje na pravilnim fasadama),

• cjevasta (modularna) skela (fleksibilnija za nepravilne fasade i specifične detalje).

Stabilnost, ukrućenje i ankerisanje (osnova sigurnosti)

Bez obzira na tip, svaka skela mora biti stabilna i pravilno postavljena. Stabilnost se postiže kombinacijom:

• pravilnog oslanjanja i nivelacije podloge,

• ukrućenja (dijagonale, veze, stabilizatori),

• zaštitnih elemenata na radnim nivoima (ograde/rukohvati),

• pravilnog rasporeda opterećenja (materijal i alat),

• ankerisanja (vezivanja) za objekat gdje je predviđeno, posebno kod viših fasadnih sistema.

Kod fasadnih skela, ankerisanje i ukrućenje su ključni jer vetar i dinamička opterećenja (kretanje radnika i materijala) mogu značajno uticati na konstrukciju.

Radna visina i organizacija posla

Građevinske skele se ne planiraju samo po “broju metara”. U praksi je važno obezbediti:

• odgovarajuće radne nivoe (da se ne radi “na dohvat” i sa istezanjem),

• bezbjedne pristupne tačke (predviđeni ulazi/izlazi),

• kontinuitet kretanja po nivou (da se posao organizuje bez zastoja),

• jasno definisanu zonu ispod skele (zaštita prolaza i okoline).

Kada je organizacija dobra, skela ubrzava posao. Kada nije, skela postaje usko grlo, a rizik raste.

Bezbjednost: na šta treba obratiti pažnju

Bezbjedan rad na građevinskoj skeli podrazumeva nekoliko osnovnih principa:

• skela mora biti montirana po pravilima struke, bez improvizacije,

• radne platforme moraju biti stabilne i pravilno osigurane,

• tokom rada treba kontrolisati opterećenje i raspored materijala,

• pristup i kretanje moraju biti preko predviđenih tačaka,

• zona ispod skele treba da bude obezbijeđena, posebno u urbanim sredinama,

• uslovi okoline (vetar, padavine, klizav teren) moraju se uzeti u obzir.

Najčešći problemi nastaju zbog preskakanja “sitnica” koje nisu sitnice: neravna podloga, loše ukrućenje, kočnice na točkovima kod pokretnih skela, improvizovane platforme ili preopterećenje jedne zone.

Kada je koja skela najbolji izbor

• Za rad u više tačaka, enterijere i brzu dinamiku: pokretna skela.

• Za velike fasadne površine i dugotrajnije spoljašnje radove: fasadna skela (ramovska ili cjevasta, u zavisnosti od geometrije objekta).

Dobar izbor građevinske skele znači manje zastoja, bolji kvalitet izvedenih radova i, najvažnije, veći nivo sigurnosti.